Đọc “Có 500 Năm Như Thế” của Hồ Trung Tú

Andrea Hòa Phạm (Phạm Thị Hòa)

Giáo Sư, Tiến sĩ Ngôn ngữ học, đại học Florida (Hoa Kỳ) 

Nhà văn, nhà báo Hồ Trung Tú đã mạnh dạn đưa ra công trình nghiên cứu tỉ mỉ về bản sắc văn hoá của người Quảng Nam và đất Quảng Nam trong mối tương quan chặt chẽ với văn hóa và con người Chăm pa.

Cuốn “Có 500 Năm Như Thế” có hai phần chính. Phần thứ nhất viết về những chuyến di dân từ bắc miền Trung vào Quảng Nam và đến Phú Yên theo từng thời kỳ lịch sử quan trọng, qua đó tìm cách giải thích điều làm nên bản sắc người Quảng Nam. Phần thứ hai viết về giọng nói đặc trưng của người Quảng Nam, một giọng nói ‘không giống ai’.

Trong cả hai phần, Hồ Trung Tú đều bộc lộ niềm say mê và tâm huyết đến nỗi nhiều ý đắc địa anh lập lại nhiều lần, như để chắc chắn rằng độc giả không bỏ sót các ý quan trọng đó.

Thật dễ thấy thái độ làm việc nghiêm túc của anh qua những tìm kiếm công phu gia phả của nhiều thế hệ người địa phương, đặt những câu hỏi thiết tha và nghiêm chỉnh về cội nguồn của người xứ Quảng và tiếng nói của họ, nhiều câu trĩu nặng khắc khoải, như ‘Có thể tiếp thu cái gì ở mảnh đất trống không?’ để chứng minh rằng người Chàm đã không bỏ đi cả mà ở lại công cư hòa huyết với người Việt. Với công phu nghiên cứu nhiều năm ấy, ngoài các chi tiết về ăn mặc, búi tóc, hôn nhân... nếu tác giả có thể dành một phần xứng đáng nhắc đến bản sắc dân tộc của người Chàm như một tiền đề, nối với phần kết cái gì làm nên bản sắc ‘nhiều khi xa lạ như một người nước ngoài, khó nhọc diễn đạt ý tưởng, thô mộc trong ứng xử, chỉ lấy sự chân thành để bù đắp, lấy sự quyết liệt để thay thế cho sự tinh tế thị thành’ của người Quảng, thì sẽ giúp người đọc hiểu hơn điều tác giả muốn khẳng định. Cũng vậy, tuy không phải là cuốn sử nhưng vì phân tích sự kiện theo lối biên niên, người đọc sẽ dễ theo dõi hơn nếu phần kết có kèm bảng kê các năm với các sự kiện quan trọng đề cập trong công trình, như tác giả đã làm với phần các phương ngữ nhỏ hơn từ Quảng Nam đến Phú Yên.

Cái quý của tác phẩm là dám đặt vấn đề theo một hướng mới, không ngại tránh lối mòn, không ngại ‘đẩy vấn đề thoát ra khỏi con số không’ như khi bàn về giọng Quảng.

Cần sớm xây dựng một hệ thống giao thông cấm rẽ trái

Cần phải nói ngay, không chỉ trên đường sá Việt Nam mà ngay cả thế giới, cứ mỗi lần rẽ trái sẽ là mỗi lần ẩn chứa hiểm họa tai nạn.  Đây không chỉ là xung đột trực diện, cắt ngang luồng giao thông của xe ngược chiều mà có với cả xe cùng chiều. Nếu có điều kiện tôi sẽ làm một thống kê xem bao nhiêu lần vì mải nghĩ mà người đi xe máy quên xi nhan, quên nhìn lui cứ thế mà rẽ ngay trước mũi xe ô tô đi cùng chiều; tôi tin là không ít vụ tai nạn kiểu này và nguy hiểm là thường sẽ vô cùng trầm trọng.

Những cái bẫy trên đường phố Đà Nẵng

Chỉ trong vòng chưa đến 10 năm, số con đường và diện tích mặt đường của Đà Nẵng tăng lên gần gấp 3 lần. Những con phố mới, những con đường mới, những khu dân cư mới tạo nên một bộ mặt khá ấn tượng, và cũng đã tạo nên một thương hiệu nào đó về sự phát triển, chí ít là phát triển cơ sở hạ tầng chuẩn bị, đón đầu cho những cơ hội đầu tư sắp đến.

Thế nhưng, thật lạ, không hiểu các kỹ sư thiết kế cầu đường ấy áp dụng những giáo trình nào mà với người tham gia giao thông, đây thực sự là những cái bẫy, theo đúng nghĩa đen, sẵn sàng “bẫy sập” bất cứ ai có một chút không chú ý tập trung vào mặt đường.

Đường Phạm Văn Đồng nối cầu Sông Hàn, trung tâm thành phố ra biển nên được xác định đây là con đường phải đẹp như một công viên. Thế nhưng không biết có phải vì xuất phát từ quan điểm ấy mà các bùng binh trên con đường này đều phình to ra (để trồng cây cho đẹp) quá mức bình thường. Bất cứ ai, nhất là các ô tô, theo thói quen bám vào lề trái mà đi (vì đường có dải phân cách cố định) hoặc một thoáng ngắm cảnh mà không nhìn xa một chút, thì sẽ có lúc leo lên bó vỉa bùng binh mà lật nhào. Và thực tế bó vỉa các bùng binh đầy dấu vết của những cuộc sập bẫy như thế.

 Không hề có một cảnh báo nào về đường hẹp hoặc vật cản hoặc vật gì đó trước mặt !

Và đây , dấu vết của những cuộc leo lề có thể đã chết người.
Kiểu bùng binh phình to bất thường không cảnh báo này chúng ta còn thấy ở đường dẫn phía đông vào cầu Thuận Phước.
 

Ở các ngã tư trên đường Ngô Quyền và NGuyễn Hữu Thọ, chỗ đầu của các dải phân cách phình to ra một cách đột ngột. Có thể ý định ban đầu là dùng nó để định hướng giao thông,  trước khi vào hoặc ra vòng xuyến, thế nhưng nhìn sự sứt mẻ tan hoang của các mỏm bêtông này cùng những chân hương cắm ở đó chúng tôi biết đã nhiều người thiệt mạng vì nó. Vào vòng xuyến thì được nhưng chỗ ra vòng xuyến để vào đường dải phân cách cũng xoè ra một cách khó hiểu.

Những chân hương nằy cắm cho ai ?

QUẢN LÝ ĐÔ THỊ VÀ GIAO THÔNG BẰNG ĐẦU ĐẤT SÉT.

Đây là văn hóa giao thông của thành phố tự hào văn minh hiện đại nhất nước

Từ sau năm 1975, đô thị và giao thông đô thị ở Việt Nam đã phát triển một cách hoang dã. Đó là hệ quả của một thời đưa những người không có một chút am hiểu lên quản lý đô thị và giao thông đô thị.

Nhà cửa và các khu dân cư cho xây dựng bừa bãi không theo một tiêu chí quy hoạch hợp lý nào. Xe gắn máy cho nhập về thả cửa và không hề nghĩ gì đến việc phát triển hệ thống giao thông công cộng.

Phân làn giao thông ở Đà Nẵng - Ngành giao thông muốn gì ?

Cách đây không lâu tui có viết bài "Ngành giao thông hãy trách mình trước" nói đến những bất cập không thể hiểu trong tổ chức giao thông của các cán bộ chuyên viên giao thông cấp sở, cụ thể là Đà Nẵng. Và nay, chuyện tổ chức giao thông đang nóng sốt nhất ở Đà Nẵng là chuyện phân luồng các tuyến giao thộng nội và ngoại thành. Tôi không biết kinh phí dành cho việc này chính xác là bao nhiêu, ước chừng không dưới chục tỉ, để kẻ lại các vạch vôi, gắn biển báo, làm đèn tín hiệu giao thông... Ngành giao thông và cảnh sát giao thông ra quân đồng loạt, lên tivi hướng dẫn, xuống đường chỉ huy, xong xử phạt cương quyết. Nhưng thật kỳ lạ, nhìn vào các biển báo phân luồng tôi thực sự không hiểu ngành giao thông đang muốn gì nữa.

Một câu hỏi chưa lời đáp.

Ở Liên xô cũ, 70 năm tuyên truyền tinh thần quốc tế vô sản, chí ít 3 thế hệ mở mắt ra đã được dạy vô sản thế giới đều là anh em, thế mà mới thả ra chúng đã đánh nhau chí tử. Vậy là sao ? Tuyên truyền, thậm chí cả giáo dục nữa có ý nghĩa gì ?